Chakula Kizuri kwa Mtoto
Umuhimu wa Lishe Bora
Chakula kizuri kinasaidia:- Ukuaji wa mwili (urefu, uzito, mifupa)
- Ukuaji wa akili na ubongo
- Mfumo wa kinga dhidi ya magonjwa
- Nguvu za kucheza na kujifunza
Makundi ya Chakula Muhimu
1.
- Ugali, wali, mkate, viazi, ndizi
- Hutoa nguvu za kucheza na kufanya kazi
- Kiwango: Sehemu kubwa ya kila mlo
2.
- Za wanyama: Nyama, samaki, mayai, maziwa, jibini
- Za mimea: Maharagwe, dengu, soya, njugu
- Husaidia ukuaji wa misuli na ubongo
- Kiwango: Kila mlo iwe na protini
3.
- Spinachi, cabbage, karoti, nyanya, mchicha
- Matunda: Ndizi, papai, mango, chungwa, tofaa
- Husaidia macho, ngozi, na kinga ya mwili
- Kiwango: Kila siku angalau mara 3-5
4.
- Maziwa, mtindi (yogurt), jibini
- Husaidia mifupa na meno kukua vizuri
- Kiwango: Angalau mara 2-3 kwa siku
5.
- Avokado, nazi, mafuta ya alizeti, karanga
- Muhimu kwa ukuaji wa ubongo
- Kiwango: Kidogo kila siku
6.
- Maji safi ni muhimu sana
- Watoto wanahitaji glasi 6-8 kwa siku
- Epuka soda na juisi zenye sukari nyingi
Mfano wa Ratiba ya Chakula Kwa Siku
| Asubuhi | Uji wa lishe (uwanga + maziwa + sukari kidogo) AU mayai + mkate + maziwa |
| Mchana | Wali/ugali + maharage/nyama + mboga + matunda |
| Jioni | Ugali/viazi + samaki/nyama + mboga |
| Vitafunio | Matunda, karanga, mtindi, mkate |
Chakula Kulingana na Umri
- Maziwa ya mama peke yake ndiyo bora kabisa
- Usipe maji, juisi, au chakula kingine chochote
- Nyonyesha angalau mara 8-12 kwa siku
- Anza na uji laini wa unga wa nafaka
- Ongeza mboga zilizosagwa (karoti, spinachi)
- Ongeza matunda yaliyosagwa (ndizi, papai)
- Endelea kunyonyesha pamoja na vyakula
- Muhimu: Anza polepole, kidogo kidogo
- Vyakula vya familia laini
- Epuka chumvi nyingi na sukari nyingi
- Mlo mdogo mara 5 kwa siku ni bora
- Maziwa bado ni muhimu
- Lishe kamili kila siku
- Breakfast muhimu sana kabla ya shule
- Vitafunio vya shule: matunda, karanga, mkate
- Maji mengi, epuka soda
- Wanahitaji chakula kingi zaidi (wanakua haraka)
- Protini nyingi kwa wasichana na wavulana
- Kalsiamu nyingi (miifupa inakua)
- Chuma (iron) muhimu hasa kwa wasichana
Chakula cha Kuimarisha Ubongo wa Mtoto
| Mayai | Kolin - inasaidia kumbukumbu |
| Samaki | Omega-3 - ubongo kukua vizuri |
| Karanga/Njugu | Vitamini E - kulinda ubongo |
| Oats/Uji | Nishati ya polepole - mkakati |
| Blueberries/Matunda | Antioxidants - kinga ya ubongo |
| Mboga za kijani | Folate - ukuaji wa ubongo |
Vyakula vya KUEPUKA
- Soda na vinywaji vya sukari nyingi
- Pipi na chokoleti nyingi
- Chips na vyakula vya kukaanga sana
- Chumvi nyingi
- Fast food kila siku
- Juisi za pakiti zenye rangi
Dalili za Utapiamlo (Onyo)
Mpeleke daktari mtoto akiwa na:Uzito mdogo au kukosa kukua Nywele nyekundu au kuanguka Tumbo kubwa na miguu mifupi Udhaifu na kutotaka kucheza Macho ya njano au kufifia Kukosa hamu ya kula mara nyingi
Vidokezo vya Ziada
- Pika pamoja na mtoto
- Tumia rangi mbalimbali za mboga
- Mpe mtoto uchaguzi mdogo
- Watoto wanakuiga - kula vizuri wewe pia
- Kula pamoja mezani kama familia
- Ikiwa mtoto hali, jaribu tena baadaye
- Usitumie chakula kama adhabu au zawadi