ICC na Tanzania: Maswali Yanayoulizwa Sana
1. Je, Tanzania ni mwanachama wa ICC?
Ndiyo. Tanzania iliwasilisha hati yake ya kuridhia Mkataba wa Roma tarehe 20 Agosti 2002. Parliamentarians for Global Action Kwa hiyo, ICC ina mamlaka ya kisheria juu ya Tanzania.2. Kwa nini ICC imekuwa mada nchini Tanzania hivi karibuni?
Waharakati wa kimataifa wa haki za binadamu wameomba ICC kufungua kesi dhidi ya Rais Samia Suluhu Hassan na maafisa wakuu wa serikali yake kwa makosa dhidi ya ubinadamu wakati wa kukandamizwa kwa waandamanaji wa kiraia baada ya uchaguzi wa tarehe 29 Oktoba 2025. Shirika la Afrika Kusini la Intelwatch, Jumuiya ya Wanasheria wa Madrid, na Jumuiya ya Wanasheria Duniani waliwasilisha faili la kurasa 82 la ushahidi kwa ICC, wakidai kwamba vikosi vya usalama vya Tanzania viliwaua makusudi kati ya waandamanaji 700 na 3,000. Daily Maverick3. Je, ICC imefungua uchunguzi rasmi dhidi ya Tanzania?
Hapana — bado. Utafutaji wa tovuti ya ICC, akaunti za mitandao ya kijamii, taarifa za vyombo vya habari na masasisho ya kesi hauonyeshi rekodi yoyote ya uwasilishaji wa aina hiyo. Hakuna vyombo vya habari vya kuaminika vilivyothibitisha hatua kama hiyo na ICC. Africa Check Kinachopo ni ombi kutoka kwa mashirika ya kiraia — sio uchunguzi rasmi.4. Mashtaka yanayoelezwa katika dossier ni yapi?
Dossier inamshtaki Hassan na maafisa wake kwa mauaji, mateso, ubakaji na utekaji nyara, hasa dhidi ya upinzani wa kisiasa. Pia inawashutumu kwa kuwakamata maelfu ya watu katika kipindi cha baada ya uchaguzi wa 2025 peke yake, na mara kumi zaidi kuanzia 2019 hadi 2025. Pia inashughulikia udhalilishaji wa kimwili dhidi ya wafuasi wa upinzani na mfumo wa kuzima intaneti kama uhalifu dhidi ya ubinadamu. Daily Maverick5. Je, Tanzania inaweza kuacha ICC?
Tanzania inaweza kufikiria kuacha Mkataba wa Roma wa ICC. Mjadala huu umekuwa mkali zaidi baada ya wito wa hivi karibuni kwa mahakama hiyo ya The Hague. Nchi nyingi za Afrika, pamoja na Tanzania, zinaamini kwamba mahakama hiyo si tena msimamizi wa haki wa kibinafsi, bali ni chombo kinachotumiwa na mataifa ya Magharibi kuweka shinikizo kwa mataifa dhaifu. allAfrica.comHata hivyo, Tanzania ilisema hapo awali haitajiondoa kwenye ICC licha ya kuwa na wasiwasi kuhusu "mtazamo wa mateso" ya Waafrika, huku Waziri wa Mambo ya Nje akisema: "Sisi ni wanachama wa Mkataba wa Roma ulioanzisha ICC na ingawa tumewasilisha wasiwasi wetu, hatutatoka." Jfjustice
6. Je, Afrika kwa ujumla inasema nini kuhusu ICC?
Kati ya kesi zaidi ya hamsini, wengi wao wanashughulikia viongozi wa Afrika, makamanda wa waasi, au wanajeshi. Viongozi kutoka mataifa yenye nguvu ambayo si wanachama wa mahakama, kama Marekani au China, hawajawahi kukabiliwa na mashtaka, hata wakati madai mazito yamefanywa dhidi ya vikosi vyao. Burundi ndiyo pekee iliyotoka rasmi, mwaka 2017, baada ya kuwa chini ya uchunguzi wa ICC. Mwaka 2025, Mali, Burkina Faso, na Niger walitoa rasmi taarifa za Umoja wa Mataifa za kujiondoa kwenye Mkataba wa Roma, wakisema mahakama hiyo ina upendeleo wa kisiasa. allAfrica.comMuhtasari wa Hali
| Suala | Hali |
|---|---|
| Tanzania ni mwanachama wa ICC? |  Ndiyo (tangu 2002) |
| ICC imefungua uchunguzi rasmi? |  Bado haijafanya |
| Ombi la uchunguzi limewasilishwa? | Ndiyo (Nov. 2025) |
| Tanzania itatoka ICC? |  Inajadiliwa tu |